Jaðarin

John William Joensen skrivar í opnum brævið til fúta og løgting, m.a. soleiðis:

Hinvegin er eitt langt lop frá tí málinum, sum nú koyrir í miðlunum og so til uppskotið um skrásett parlag, sum Tjóðveldisflokkurin hevur gjørt seg til talsmann fyri.

Her eru 2 villur komnir við í brævið hjá skrivaranum. Ta finst einki uppskot um skrásett parlag og Tjóðveldisflokkurin er ikki talsmaður fyri einum tílíkum.

Alfred Olsen, t. 2. novembur 2005, undir 1. viðgerð av broytingini í §266B:

Grípur hettar uppskotið inn í okkara trúarfrælsi? Grípur hettar uppstkotið inn í okkara talufræls?. Kann ta verða soleiðis at tá hettar uppskotið er samtykt, hava vit so ikki loyvi til at siga og skriva ta sum vit hava havt rætt til. Alt hettar eigur rættarnevndin at leggja seg eftir og fyribyrgja. Lat okkum ikki gera naka sum grípur inn í tey frælsi sum vit longu hava.

Man sigur at hetta uppskotið hevur eingar fylgir. Hendan greinin er komin inn í norðanlondum, hvørjar fylgir hevur ta so havt? Hvis vit hyggja eftir danmark, er ta so blivin møgulleiki fyri skrásettum parlagi? Er tað í dag so ein tendensur til at mann hevur víkslur av samkyndum? Er ta í danmark so ein stórur spurningur um ættleiðing hjá hesum? Hvørjar fylgir síggja vit? Hvat hevði tað næsta verðið?

At enda grundgevur hann fyri hví hann fer at atkvøða ímóti hesum uppskotinum:

Tá ið álitið kemur verið eg ein av teimum sum fer at fella uppskotið.

Eg eri ímóti av ymsum orsøkum, men ta mesta er tí at vit eru kristin tjóð, vit hava grunda hetta landið og hetta fólkið á ta kristnu siðalæruna, sum hevur borið okkum uppi. Eisini at vit hava varðveitt okkara hjúnarlag.

Alfred Olsen, t. 5. oktober 2006 við Dimmu:

Eg eri ímóti at lóggeva fyri slíkum, men hinvegin haldi eg, at man eigur at fara inn og stuðla hesum arbeiðinum, sum verður gjørt. Man eigur at upplýsa heldur enn at lóggeva.

Um samkynd kann sigast, at tað kom fram undir viðgerðini seinast, at tað at vera samkyndur ikki er nakað sum er viðføtt. Tað er nakað sum verður av einari ella aðrari orsøk. Hví so er veit eg ikki. Men samanumtikið haldi eg ikki, at man eigur at lóggeva seg burturúr einum slíkum trupulleika.

Fríggjadagur t. 6. oktober 2006 í Dimmu:

Eg eri framvegis ímóti at lóggeva á hasum økinum. Skulu vit koma happing til lívs so er neyðugt við einari hugburðsbroyting, og tað vil eg arbeiða fyri. Eg havi ta áskoðan, at ongi fólk skulu verða happaði.

Alfred Olsen tekur heldur ikki undir við at gera eina meira generella orðing, ið forðar fyri, at fólk verða happaði orsakað av sereyðkenni ella frábregði.

Alfred Olsen, t. 10 oktobur 2006 í útvarpinum:

Eg tók ikki undir við uppskotinum tí tað var ikki gott nokk.

Vit skulu hava eina lóg sum tryggjar øll fólk, eisini tey samkyndu.

Landsstýrismaðurin við mentamálum, Jógvan á Lakjuni sigur við dimmu 10. oktobur eftir at álitið um eftirskúla er handað honum:

Landsstýrismaðurin við mentamálum, Jógvan á Lakjuni, er jaliga sinnaður fyri ætlanini at byggja fyrsta føroyska eftirskúlan í Hvalba. Hann sigur í stuttari viðmerking, at arbeiðsbólkurin hevur gjørt eitt gott arbeiðið, og tá undirtøkan millum kommunurnar er so stór, metir hann tað vera sína skyldu sum landsstýrismaður at taka málið í álvara. Og tað ger hann, og tí fer hann í nærmastu framtíð at taka málið upp til viðgerðar í landsstýrinum, sigur hann.

Landsstýrismaðurin fæst tó ikki at siga, hvørt stigtakararnir fáa síni ynski uppfylt um at sleppa á fíggjarlógina longu komandi ár. Tað er ein politiskur spurningur sigur hann.

Í løtuni er nógv ferð á samfelagnum, men tað er altíð ein spurningur um raðfesting, tá pengar skulu játtast á fíggjarlógini, so nú mugu vit síggja, hvat hendir víðari í hesum máli

Í lógini um eftirskúlar verður staðfest, at landstýrismaðurin hevur heimild til at góðkenna eftirskúlar. Í lógini verða eisini krøvini listaðið, sum skulu verða uppfylgd, áðrenn landstýrismaðurin kann góðkenna eftirskúlar. Í roynd og veru lýsir lógin rættiliga væk mannagongdirnar sum umsitingin skal fylgja.

Hvørjir lutir í málinum tá skulu viðgerðast í landstýrinum, hvør viðgerðin tá verður og hvat úrslit landstýri skal koma við, kemur ikki fram.

Landstýrismaðurin í Almanna- og heilsumálum í lesarabrævi 3. oktobur 2006 um sín undangongumann:

Tey tvey árini Miðflokkurin sat í samgongumeiriluta vóru allar perur sløktar øll tann politiska orkan fór upp í klandur og onki úrslit spurdist burtur úr nøkrum. Allar minst á almanna- og heilsuøkinum.

Tað er ein veruleiki, at teir fingu ikki minsta petti ígjøgnum. Tað sum teir framdu, var aftur eftir hæli.

Undirritað Hans Pauli Strøm, landstýrismaður.

Í einum innslagi um John Johannesen í ST skrivar Heini Kristiansen, Sosialurin, m.a. soleiðis:

John Johannesen hevur á ferðini annars sæð kendar menn sum Kofi Annan og George W. Bush og tosað við týðandi menn, sum taka stórar avgerðir.

Er tað ikki fitt?

Her eru nøkur hagtøl fyri hvussu heft suðuroyggin er at djúpvatnsflotanum.

9 av 12 djúpvatnstrolarum eru heimahoyrandi í Suðuroynni. Tann tíggjundi er mannaður úr Suðuroynni.

Djúpvatnstrolarinir telja 9 av 16 fiskiloyvum til skip í Suðuroynni.

Umleið 130 mans eru umborð á djúpvatnstrolarunum. Hetta er trjiðingurin av øllum fiskimonnum í Suðuroynni.

Á leið Kr. 65 mió. vóru útgoldnar í lønum av djúpvatnsflotanum til suðuroynna. Hetta er beint undir 60 % av øllum lønunum útgoldnar til fiskimenn í Suðuroynni. 12 % av skattainntøkunum hjá kommununum í Suðuroynni kemur frá skatti av hesum lønunum.

60 % av rávøruni virkað á flakavirkjunum í Suðuroynni kemur frá djúpvatnstrolarunum.

100-120 húsarhald, útgerðarmenn, elektrikarir, smiðjur, trolvirkið o.s.fr.

Kelda: Granskingardepilin fyri økismenning, Arbeiðsrit 10/2006.

Ganskingardepilin fyri økismenning hevur kannað, hvørjar avleiðingar oljuprísirnir fara at hava á úrsliti hjá djúpvatnsflotanum. Sum yvirskriftin ávarar so er úrsliti ðikki lættur lesnaður, her er ein samandráttur.

Á myndini síggjast 4 grafar sum vísa oljuútreiðslur hjá skipunum, úrsliti hjá skipunum og eina útrokning av báðum. Miðjal útreiðslan til olju, hjá einum djúpvatnstrolara, minkaði úr 4,3 mió. í 2001 niður í 2,8 mió. í 2002. Síðani tá er miðjalutreiðslan vaksin til 5,4 í apríl 2006. Byrjanin til vøkstrurin sæst á myndini fyri ár 2003 og 2004. Í tíðarskeiðnum 2002 til 2006 er oljuútreiðslurnar sostatt tvífaldaðar.
Miðjal nettoúrsliti hjá einum djúpvatnstrolara er fari úr 2 mió. í 2002 upp í 2,7 mió. í 2002. Í 2003 minkaði úrsliti niður í 2,3 mió, og í 2004 niður í 1,1 mió. Úrsliti er sostatt minkað við eini helvt hetta tíðarskeiðið.

Tekur man oljuprísin, sum han er í apríl 2006, og førir hann yvir á úrslitini frá 2001 til 2004, so fær man, at eitt miðjal úrslit hjá einum djúpvatnstrolara í 2001 er 0,9 mió. Í 2002 minkar hetta niður í kr. 100.000 og í 2003 niður í -25.000. Í 2004 fellur úrslitið niður i -0,8 mió.

Hetta merkir at raksturin hjá djúpvatnsflotanum, undir einum, ikki hevur borið oljuútreiðslurnar á vári 2006, árini 2003 og 2004. Tøl eru ikki fingin til vega fyri ári 2005.

Tilvísingar:  Arbeiðsrit 10/2006 hjá Granskingardeplinum fyri økismenning

Løgmaður sigur soleiðis við útvarpið 11. septembur 2006:

Eg haldi ikki minstalønin er ein stuðulskipan hon er ein lønarskipan.

Ein greið roynd at skilja studning til lønir frá studningi annars við einari hugsaðari skilgreining. Konto 5.34.4 í fíggjarlógini sum umfatar lønarskipanina sum løgmaður umtalar, eitur nevniliga “studningur til vinnur”. Løgmaður vil verða við at studningur til lønir er ikki studningur. Tá kolldømir hann strategibólkin sum er settur at arbeiða við m.a. studningsskipanum. Bólkurin hevur sett visjónina fram um at:

Tað almenna eigur at taka av studningsskipanir, ið virka avlagandi og darva framburði. Vinnulívspolitikkurin skal skapa greiðar og eins treytir fyri vinnulívið.

Og serstakt fyri skipanirnar sum løgmaður nevnir:

Stuðulsskipanir so sum minstaløn og dagstudningur skulu takast av stigvíst

Dimma, 30. august 2006:

Serfrøðingarnir vísa á, at veiðunøgdin undir Føroyum kundi verið fiskað av nógv færri skipum og harvið skapt eina munandi produktivari vinnu. Hesum er Bjørn Kalsø ikki ósamdur í.

Men, sigur landstýrismaðurin:

Men so einfaldur er veruleikin bara ikki. Vit mugu og skulu taka atlit fyri útjaðaranum, sum nógvastaðni er fullkomiliga tengdur at fiskivinnuni og tí virksemi, vinnan skapar.

Tað er sera gott at landstýrismaðurin ásannanar, at atlit skulu takast til útjaðaran. Men vit hava enn í vantu, at síggja, at hesi atlit fevna um atgongd hjá útjaðaranum í fiskivinnuna. Og landstýrismaðurin verður spurdur um virkni (~ produktivitet). Tá kann útjaðarin illa brúkast sum skjól ella undanførðsla. Tvørturímóti, tað gagnar útjaðarin ta sama sum øllum føroyum at støddin á flotanum ikki er so stór at virkni fellur.

Suðuroyartingmaðurin, Jóhan Dahl (S), setti, fyri ári síðani, tann 20. septembur 2005 fram fyrispurning viðv. kringvarpinum.

Í seks týðandi og viðkomandi spurningum, spyr tingmaðurin landstýrismannin um a) kringvarpið røkjur sínar skyldur mótvegis øllum økjum í landinum, og b) hvørjar íløgir, í menniskju og tøkni, skulu gerðast, fyri at kringvarpið kann røkja sínar skyldur úti um landið.

Í svarinum ásannar landstýrismaðurin at kringvarpið hevur skyldur mótvegis øllum økjum í landinum:

Sambært greinunum 5 og 17 í lógini hava útvarp og sjónvarp skyldu til at útvarpa sendingar, ið fevna um tíðindi, upplýsing, mentan og undirhald. Útvarp Føroya skal í programmvirkseminum leggja dent á upplýsingar- og talufrælsið, sakliga og óhefta upplýsing og eitt fjøltáttað tilboð, sum varðveitir og fjálgar um mál, mentan, átrúnað og siðalæru føroyinga. Sum eg lesi lógina, hevur Kringvarpið skyldu at fevna um alt landið.

Men frásigur sær síðan ábyrgd av svarinum:

Tað vil altíð vera ein meting, í hvønn mun kringvarpið livir upp til sínar skyldur. Hetta kemur undir programmábyrgd stjórans, og haldi eg tað tí ikki vera rætt av mær alment gera metingar um hetta.

Um vit góðtaka fortreytina, at tað er landstýrismannsins ábyrgd, at stovnar undir honum, virka eftir lógunum, sum lýsa stovnarnar. So er hetta svarið ikki nøgtandi. Landstýrismaðurin kann ongantíð vísa til ein stjóra yvir fyri tinginum. Tað er ábyrgdin hjá stjóranum at tryggja at stovnurin, í sínum dagliga virki, livir upp til lógir og kunngerðir sum lýsa stovnin. Men tað er ábyrgdin hjá landstýrismanninum at grundgeva fyri hesum, fyri tinginum, tá hann verður biðin um hetta. Tí kann tað, mótvegis tinginum, ongantíð verða ein spurningur um programmábyrgd, um stovnurin røkir sínar skyldur.

Tá landstýrismaðurin sjónliga heldur seg svara uttan ábyrgd, verður tá svarið áhugavert? Tað er ta, og svarið verður viðgjørt seinri. Nú skal bert ljóða ein áheitan, her frá, til Jóhan Dahl, um at biðja landstýrismannin svara einaferð aftrat.
Tilvísingar: Orðaskiftið